Anasayfa Çocuklar ve T1D Çocukluk Çağı Diyabetiyle İlgili Bilmemiz Gerekenler

Çocukluk Çağı Diyabetiyle İlgili Bilmemiz Gerekenler

1 1.352 görüntüleme

Çocukluk Çağı Diyabetiyle İlgili Bilmemiz Gerekenler

En önemli diyabet belirtisi, erişkinlerde olduğu gibi çok idrar yapmak ve ona bağlı olarak çok su içmek. Genellikle aileler bu çok sık idrara çıkma ve çok su içmeyi önemsemiyor veya fark edemeyebiliyorlar.

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Bilim Dalı Başkanı, Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Derneği Diyabet Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Şükrü Hatun ile çocukluk çağı diyabetini ve okulda diyabet projesini konuştuk.

■ Diyabet, yani şeker hastalığı nedir?

Diyabette temel sorun, ensülin hormonuyla ilgilidir. Besinlerle aldığımız şekerler ancak ensülin sayesinde kullanılabilir ve böylece vücut fonksiyonlarını sürdürebilir. Ensülin olmadığında, yemek yemeye devam edilse de hücreler enerji için şekerleri kullanamaz ve o zaman glikoz dokularda tüketilemediği için kanda birikir. Buna ‘hiperglisemi’ (kan şekeri yüksekliği) denir. Organizma şekeri kullanamayınca, yağları enerji kaynağı olarak kullanır ve böylelikle ‘keton’lar vücutta birikir. Tip 2 diyabet için en önemli risk faktörü şişmanlık ve genetik faktörlerken, çocuklarda görülen Tip 1 diyabetin nedenleri daha az bilinmektedir. Bu 2 diyabet tipi arasındaki esas farksa klinik bulguların çıkma hızıdır. Tip 1 diyabetli çocuklarda bulgular 2-3 hafta içinde aniden ortaya çıkarken, erişkinlerdeki Tip 2 diyabet bulguları yıllar içinde oluşur ve çoğu zaman da uzun süre dikkatlerden kaçabilir.

BAŞLICA BULGULAR NELER?

■ Çocukluk çağı diyabetinden şüphelenmeyi gerektirecek ipuçları nelerdir?

En önemli bulgu, erişkinlerde olduğu gibi çok idrar yapmak ve ona bağlı olarak çok su içmek. Genellikle aileler bu çok sık idrara çıkma ve çok su içmeyi önemsemiyor veya fark edemeyebiliyorlar. O yüzden şunu vurgulamamız gerekiyor; eğer bir çocuğun idrar yapma alışkanlığında bir değişiklik olursa, örneğin gece hiç altına kaçırmayan bir çocuk birden altına kaçırmaya başlarsa ya da gece sık sık idrara çıkarsa bu bir gösterge olabilir. Ya da her gün okula küçük bir şişe su götüren çocuk, daha büyük şişelerle su götürmeye başlıyorsa bu önemlidir. Çocukluk çağı diyabetinin önemli bulgulardan biri de kilo kaybı. Tip 1 diyabet, ensülin yetersizliğine bağlı bir diyabet. Organizmada yağların depolanmasını sağlayan ensülin hormonu olmadığı zaman, yavaş yavaş yağ dokusu ve kas dokusu eriyor, çocuk zayıflıyor. Örneğin çocuk bazen 3-4 haftada 8-10 kilo kaybedebilir. Bunun dışında okul performansında azalma, bitkinlik, halsizlik ve görme keskinliğinde azalma gibi bulgular da diyabetin önemli bulguları arasında yer alıyor.

‘KİMSE SUÇLU DEĞİL’

Çocukluk çağında diyabet görülmesinin sebepleri nelerdir?

Bu sorunun cevabını tam olarak vermek mümkün değil. Bildiğimiz, Tip 1 diyabet olan çocukların genetik bir yatkınlıkla doğdukları ama bu yatkınlığın ‘otomatik’ olarak Tip 1 diyabete yol açmadığı. Ayrıca Tip 1 diyabet olan çocukların pankreasının ensülin üreten kısmında bağışıklık sisteminden kaynaklanan bir iltihap meydana geldiği, bu iltihabın uzun zaman sessizce sürdüğü ve sonunda pankreasın beta hücrelerinin kalıcı olarak zedelendiği… Zedelenme sürecini başlatan ve bağışıklık sisteminin kendi dokularına zarar vermesine yol açan faktörleri tam olarak bilmiyoruz. Bazen basit bir enfeksiyon, bazen besinlerle alınan bir madde ya da ağır bir ruhsal travma ya da hepsi birden olabilir. Bazı aileler çocuklarıyla ilişkilerindeki küçük sorunları neden ola rak görüp suçluluk yaşayabiliyorlar ve kendilerini yıpratabiliyorlar. Oysa bir çocuğun Tip 1 diyabet olmasından kimse suçlu ya da sorumlu değildir.

‘SAĞLIKLI YAŞAMA YÖNELMELİ’

■ Eskiden erişkin hastalığı olarak bilinen Tip 2 diyabetin son yıllarda çocuklarda da yaygınlaşmaya başlamasının sebepleri nelerdir?

En önemli nedeni çocuklarda şişmanlık sıklığındaki hızlı artış ve bu artışın diyabete yatkınlık olan ailelerin çocuklarında daha belirgin olmasıdır.

■ Beslenme ile diyabeti düzenlemek, önlemek mümkün mü?

Tip 2 diyabet bakımından riskli olan ailelerde sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz ile diyabeti önlemek veya geciktirmek mümkündür. Bunun için çocukluktan itibaren sağlıklı yaşama yönlendirmek ve sıkı bir şekilde izlemek gerekir.

‘ÖĞRETMENLER EĞİTİM ALMALI’

■ Diyabetli çocuklar okul hayatında ne gibi zorluklarla karşılaşıyorlar?

Diyabetli çocuklar zamanlarının çoğunu okulda geçirirler ve tedavilerinin kesintisiz sürmesi yanında kendi akranları gibi bütün okul aktivitelerine katılmaları için öğretmenlerinin desteğine ihtiyaç duyarlar. Öğretmenler, kan şekeri düşüklüğünde ve diğer acil durumlarda ne yapmaları gerektiği konusunda eğitim almalıdır. Ayrıca diyabetli çocukların ara öğünlerini almaları, ensülinlerini yapmaları için kolaylık sağlanmalı ve arkadaşlarıyla uyumlu bir okul yaşamı için bilgilendirme toplantıları yapılmalıdır. Diyabetli çocukların okullarda yaşadığı sorunlardan biri de öğretmenlerin Tip 1 diyabeti iyi bilmedikleri için “Sorumluluğu alamam” diye çocukları aktiviteden uzak tutmalarıdır.

Okulda Diyabet Programı’nı anlatır mısınız?

Diyabetli çocukların okulda yaşadığı sorunları çözebilmek için Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Derneği işbirliği ve Sanofi Türkiye’nin koşulsuz desteğiyle Kasım 2010’da ‘Okulda Diyabet Programı’ başlatıldı. Bu programın amaçları, diyabetli çocukların okuldaki bakımlarını güç lendirmek, öğretmen ve öğrencilere çocuklarda diyabet bulgularını öğreterek erken tanı konmasına yardımcı olmak. Programla 60 bin okulda 585 bin öğretmen, 7.5 milyon öğrenci ve 581 bin veliye ulaşıldı. Milli Eğitim Bakanlığı okul yetkililerini ve öğretmenleri diyabetli çocuklara destek olmaları konusunda uyardı. Okulda diyabet bakımı konusunda rehberler hazırlanarak öğretmenlere gönderil mesi sağlandı. www.okuldadiyabet. org işleyişe geçti. ‘Çocuklarda Diyabet Kamu Spotu’ yayınlandı. Son olarak okullarındaki diyabetli çocukların erken tanınması ve bakımı konusunda fark yaratan öğretmenlere yönelik bir ödül programı düzenlenerek ödül alan öğretmenlerle Paris’e bir eğitim gezisi düzenlendi. 2016 yılında program kapsamı genişletilerek sürdürülecek.

Kaynak: http://www.haberturk.com/saglik/haber/1167897-cocukluk-cagi-diyabetiyle

Cevap Bırak