UChicago Medicine’de yürüyen tegoprubart (AT-1501) + kadavra donör adacık (islet=kök hücre) nakli çalışması tip-1 diyabetin tedavisinde farklı bir yöne gidildiğini gösteriyor.
Başta’da belirtmeden geçemeyeceğim; Çalışma oldukça umut verici. Yapılan bilimsel açıklamalar da elbette.
Bu çalışma, “tegoprubart (anti-CD40L) kullanılarak kalsinörin inhibitörü (özellikle takrolimus) olmadan immün baskılama sağlama” hedefiyle tasarlanmış, tip-1 diyabetli bireylerde adacık (islet) nakli yapılan bir pilot klinik araştırmadır.
Uygulamada amaç; nakledilen adacıkların reddini önlerken, klasik rejimlerde görülen toksisiteyi azaltmak ve böylece daha iyi/kalıcı greft fonksiyonu elde etmektir. 
Çalışma, University of Chicago Medicine Transplant Institute bünyesinde, Dr. Piotr Witkowski (MD, PhD) liderliğinde yürütülmekte. 
Bu Çalışmanın Geçmişi ve Önemi
Islet yani kök hücre nakli “yeni” değil; yeni olan immün koruma yaklaşımı.
Islet/adacık nakli, insülin üreten hücrelerin (beta hücrelerinin) kadavra donörden izole edilip tip-1 diyabetlinin karaciğerine (portal ven yoluyla) infüze edilmesine dayanıyor. Başarılı olursa hücreler insülin salgılamaya başlıyor ve bazı kişilerde de böylece insülinsiz yaşam mümkün olabiliyor. 
Ancak bu yaklaşım ABD’de hâlâ büyük ölçüde klinik araştırmalar üzerinden yürütülüyor ve en büyük sınırlayıcıları:
- İmmünsupresyonun yan etkileri (özellikle takrolimus gibi ilaçların toksisite yükü),
- Donör adacık kaynağının sınırlılığı,
- Greft fonksiyonunun uzun vadede korunmasıdır. 
Bu çalışmayı “biz tip-1 diyabetliler için” önemli yapan şey: tegoprubartın, takrolimus içermeyen bir protokolün omurgası olarak denenmesi ve erken grupta insülin bağımsızlığının yüksek oranda bildirilmesidir. 
Islet/Adacık Nakli (hücre tedavisi kısmı)
Nasıl uygulanıyor?
- Kadavra donör pankreasından adacıklar izole ediliyor.
- Minimal invaziv bir işlemle adacıklar karaciğere infüze edilmekte.
- Adacıklar karaciğerde küçük damarlara tutunur ve insülin salgılamaya başlayabilir.
- İşlem sonrası reddi önlemek için de immün yani bağışıklı sistem saldırısını baskılamak gerekiyor. 
Bu Çalışmada Hedeflenen Tip-1 Diyabetli Profili Nedir?
UChicago ekibinin bilgilendirmelerinde çalışma; “brittle (aşırı oynak/öngörülemez)” tip-1 diyabetli, en iyi tedaviye rağmen ani ve öngörülemez hipoglisemiler yaşayan kişileri hedefler. Uygunluk kriterlerinin bir kısmı;
- 18–65 yaş
- HbA1c yaklaşık 7.0–9.5 aralığı
- En az 5 yıldır tip-1 diyabetli
- Özellikle şiddetli/öngörülemez hipoglisemi yükü 
Not: Kamuya açık kaynaklarda, katılımcıların tek tek klinik geçmiş detayları (komorbiditeler, süre, vb.) kişi bazında paylaşılmıyor. Daha çok bu “brittle tip-1 diyabet” çerçevesi anlatılıyor. 
https://www.pwitkowski.org/gallery-our-patients linkinde tip-1 diyabetli olup birkaç yıldır insülin kulanmayan ya da dozları azalan kişiler de paylaşılmış.
Tegoprubart (immün “koruma” kısmı)
Tegoprubart nedir?
Tegoprubart (AT-1501), anti-CD40 Ligand (anti-CD40L) bir monoklonal antikordur. Kullanılma amacı; CD40L sinyal yolunu baskılayarak nakledilen adacıklara karşı gelişen immün yanıtı azaltmak ve böylece greftin reddini önlemektir. 
Bu çalışmada nasıl konumlanıyor?
Eledon’un ve Breakthrough T1D’nin özetlerinde tegoprubart; takrolimussuz (kalsinörin inhibitörsüz) bir immün baskılama rejiminin “çekirdeği/omurgası” olarak tanımlanıyor. 
Kaç Tip-1 Diyabetlide Uygulandı Ve Sonuçlar Nasıl?
İlk sonuçlar: 3 tip-1 diyabetli (2024)
UChicago Medicine’in 2024 tarihli yazısında, devam eden denemede 3 tip-1 diyabetli kişiye tegoprubart ile birlikte islet nakli yapıldığı; bunlardan 2’sinin insülinden tamamen bağımsız olduğu, 1 kişinin ise insülin ihtiyacını ciddi oranda azaltıp insülinsizliğe doğru gittiği belirtiliyor. 
Güncel Ara sonuçlar: İlk 6 Tip-1 Diyabetli (Kasım 2025)
Eledon’un (kamuya açık basın bülteni tekrar baskısı) ve farklı özetlerde:
- İlk 6 katılımcının tamamında glisemik kontrolde belirgin düzelme,
- 1 veya 2 nakil sonrası insülin bağımsızlığına ulaşıp sürdürme,
- Şiddetli hipoglisemi olmaması,
- Ciddi enfeksiyon / tromboembolik olay / rejeksiyon olayı bildirilmemesi,
- Klasik kalsinörin inhibitörlerine atfedilen böbrek/nörolojik toksisite bulgularının görülmemesi gibi noktalar vurgulanıyor. 
Kaç Kişide Daha Uygulanacak?
Bu pilot çalışma, önce 9 kişi için finanse edilmiş/planlanmışken, daha sonra toplam 12 kişiye genişletildi. 
- Breakthrough T1D’nin 2025 yıl sonu özetinde, o tarihte toplam 9 kişinin kayıtlı olduğu yazıyor. 
- Eledon’un 2025 Kasım duyurusunda ise denemenin 12 deneğe genişletildiği açıkça belirtiliyor. 
Bu iki bilgi birlikte okunduğunda: 2025 sonu itibarıyla kayıtların 9’a ulaştığı, ardından protokolün 12’ye genişletildiği anlaşılıyor. Yani 6 kişilik ilk seri sonrası, en az 6 kişi daha hedefleniyor (toplam 12). 
Çalışmayı Destekleyen Yapılar Kimler?
Kamuya açık kaynaklar, finansman ve destek tarafını net şekilde söylüyor:
- Breakthrough T1D (eski JDRF): çalışmanın ana finansörlerinden. 
- The Cure Alliance: “initial support/ilk destek” sağlayan kuruluş olarak geçiyor. 
- Eledon Pharmaceuticals: tegoprubartın geliştiricisi; çalışmada kullanılan ilacın kaynağı ve iş birliği tarafı. 
- Breakthrough T1D ayrıca Eledon’u, “T1D Fund portföy şirketi” olarak anıyor (yatırım/ekosistem desteği). 
Araştırmadaki Bilim İnsanları ve Kurumlar
- Başlıca bilim insanı / klinik lider Piotr Witkowski, MD, PhD – UChicago Medicine Pancreas & Islet Transplant Program Direktörü; çalışmayı yürüten lider isim. 
- The University of Chicago Medicine – Transplant Institute (çalışmanın yürütüldüğü klinik merkez). 
- Sunum/akademik paylaşım platformu: Ara sonuçların sunulduğu toplantı: Rachmiel Levine–Arthur Riggs Diabetes Research Symposium (City of Hope, Los Angeles; 14–17 Kasım 2025). 
- Sernova – Eledon iş birliği: Sernova’nın Cell Pouch cihazı çalışmalarında, ilerleyen kohortlarda tegoprubartın takrolimus yerine değerlendirilmesi için iş birliği duyuruldu. Bu da “tegoprubart + hücre/cihaz platformları” kombinasyonunun geniş ekosisteme yayıldığını gösteriyor. 
Kaynakça
1. UChicago Medicine (13 Kasım 2024)
https://www.uchicagomedicine.org/forefront/research-and-discoveries-articles/2024/november/islet-transplant-immunosuppressant-trial
2.Eledon (BioSpace reprint) (19 Kasım 2025)
https://www.biospace.com/press-releases/eledon-reports-preliminary-data-from-first-six-patients-with-type-1-diabetes-treated-with-tegoprubart-as-the-core-immunosuppressant-following-islet-transplantation-in-investigator-initiated-trial-at-uchicago-medicine
3.Breakthrough T1D (9 Aralık 2025)
https://www.breakthrought1d.org/news-and-updates/2025-top-t1d-advances-full-speed-ahead/
4.Breakthrough T1D Canada (9 Aralık 2025)
https://breakthrought1d.ca/updates-on-recent-type-1-diabetes-clinical-trials/
5.Clinical Trial Vanguard (22 Kasım 2025)
https://www.clinicaltrialvanguard.com/news/eledon-reports-preliminary-tegoprubart-data-in-diabetes-trial/
6.Dr. Piotr Witkowski (UChicago) – Tegoprubart / anti-CD40L çalışma sayfası
https://www.pwitkowski.org/anticd40l
7.Sernova – Eledon iş birliği basın duyurusu (9 Temmuz 2025)
https://sernova.com/press_releases/sernova-biotherapeutics-announces-collaboration-with-eledon-pharmaceuticals-to-advance-a-potential-functional-cure-for-type-1-diabetes/
